Maskonury na Islandii: kiedy i gdzie je zobaczyć (2026)

Maskonury na Islandii można oglądać od drugiej połowy kwietnia do połowy sierpnia, a najpewniej od końca maja do końca lipca. W tym czasie na klifach i trawiastych zboczach wysp gniazdują setki tysięcy par tych ptaków – Islandia to najważniejsze lęgowisko maskonura zwyczajnego na świecie. Najłatwiej zobaczyć je podczas godzinnego rejsu z Reykjavíku albo z lądu: w Borgarfjörður eystri, na Látrabjargu, na Dyrhólaey i na wyspie Heimaey.

Poniżej znajdziesz kalendarz sezonu, opis najlepszych kolonii z dojazdem, ceny rejsów na 2026 rok, zasady zachowania i fotografowania, a także kilka słów o tym, dlaczego liczba islandzkich maskonurów dramatycznie spada.

• 📅IV–VIIIsezon lęgowy
• ⭐VI–VIInajlepsze miesiące
• 🚤1 hrejs z Reykjavíku
• 💰od ~8300 ISKcena rejsu (2026)

Maskonur – kilka faktów o „klaunie mórz”

Maskonur zwyczajny (Fratercula arctica, isl. lundi) to niewielki ptak morski z rodziny alk. Ma ok. 30 cm długości, waży ok. 400–500 g, a w sezonie lęgowym nosi charakterystyczny, pomarańczowo-szaro-żółty dziób. Po lęgach zrzuca jego kolorowe zewnętrzne płytki, dlatego zimą wygląda znacznie skromniej.

• Lata szybko i niezgrabnie – macha skrzydłami kilka razy na sekundę i osiąga prędkość ok. 80 km/h. Lądowanie bywa komiczne, co jest jednym z ulubionych tematów fotografów.
• Świetnie nurkuje – pod wodą „leci”, używając skrzydeł jak płetw, i schodzi nawet na kilkadziesiąt metrów głębokości.
• Gniazduje w norach wykopanych w miękkiej ziemi na szczytach klifów i trawiastych zboczach. Para składa jedno jajo, a rodzice przez ok. 6 tygodni na zmianę dokarmiają pisklę rybami.
• Nosi kilka–kilkanaście rybek naraz – poprzecznie w dziobie, przytrzymując je szorstkim językiem. Głównym pokarmem są dobijaki (sandeel) i inne małe ryby ławicowe.
• Jest wierny – pary często łączą się na wiele lat i wracają do tej samej nory. Maskonury żyją ponad 20 lat.

Poza sezonem lęgowym maskonury w ogóle nie przebywają na lądzie – zimę spędzają na otwartym Atlantyku. Dlatego od września do kwietnia nie da się ich zobaczyć na Islandii (zostają tylko pluszowe maskotki w sklepach z pamiątkami).

Kiedy jechać na maskonury?

Okres	Co się dzieje	Szanse
Druga połowa kwietnia – początek maja	pierwsze ptaki przylatują, gromadzą się na wodzie pod klifami, porządkują nory	zmienne – część dni bez ptaków na lądzie
Maj	składanie jaj, ptaki coraz liczniej siedzą na zboczach	dobre
Czerwiec – lipiec	wysiadywanie i karmienie piskląt, ciągły ruch z rybami w dziobach	najlepsze
Pierwsza połowa sierpnia	ostatnie karmienia, dorosłe zaczynają odlatywać	dobre, ale z każdym dniem gorsze
Druga połowa sierpnia – wrzesień	wylot młodych (pysjur), kolonie pustoszeją	dorosłych już prawie nie ma

Rejsy z Reykjavíku odbywają się zwykle od ok. 20 kwietnia do 15–20 sierpnia. Jeśli planujesz wyjazd „pod maskonury”, celuj w czerwiec lub lipiec – wtedy też trwają białe noce, więc kolonie można odwiedzać nawet o 22:00 w pięknym, niskim świetle. Ogólne porównanie pór roku znajdziesz w artykule kiedy jechać na Islandię.

Najaktywniejsze są wczesnym rankiem i wieczorem, kiedy ptaki wracają z łowiska. W środku dnia część z nich przesiaduje na morzu, a na zboczach bywa spokojniej.

Najlepsze miejsca na maskonury na Islandii

Látrabjarg (Fiordy Zachodnie)

Ciągnący się przez ok. 14 km klif o wysokości do ok. 440 m to najdalej na zachód wysunięty punkt Islandii i jedno z największych ptasich urwisk w Europie. Maskonury kopią nory tuż przy krawędzi, a ponieważ są tu przyzwyczajone do ludzi, często siedzą zaledwie kilka metrów od ścieżki. To jedno z najlepszych miejsc na zdjęcia z bliska.

Minusy: Látrabjarg leży na końcu świata – z Reykjavíku to ok. 6–7 godzin jazdy (część po szutrze) albo jazda do Stykkishólmuru i prom Baldur przez fiord Breiðafjörður. Warto zaplanować tu nocleg w okolicy.

Borgarfjörður eystri – Hafnarhólmi (wschód)

Mała wysepka połączona groblą z portem w wiosce Borgarfjörður eystri to prawdopodobnie najwygodniejsze miejsce na maskonury na całej Islandii. Przez kolonię poprowadzono drewniane kładki i platformy widokowe, a ptaki siedzą metr–dwa od barierek. Wstęp i parking są bezpłatne, nie trzeba niczego rezerwować.

Do wioski prowadzi droga nr 94 z Egilsstaðir (ok. 70 km, nieco ponad godzinę jazdy przez górską przełęcz). Maskonury przylatują tu zwykle już w połowie kwietnia i zostają do połowy sierpnia. Najlepsze godziny to wczesny ranek i wieczór.

Dyrhólaey (południowe wybrzeże)

Skalny cypel z wielkim łukiem nad morzem, ok. 10 minut jazdy od Víku, to najłatwiej dostępna kolonia przy drodze nr 1. Maskonury gniazdują na trawiastych zboczach w pobliżu latarni i na niższej części cypla. Przy okazji zobaczysz czarną plażę Reynisfjara i skały Reynisdrangar – więcej w przewodniku po południowym wybrzeżu Islandii.

W okresie lęgowym (zwykle w części maja i czerwca) fragmenty Dyrhólaey są zamykane dla zwiedzających albo dostępne tylko w określonych godzinach, żeby chronić gniazdujące ptaki. Przed przyjazdem sprawdź aktualne komunikaty na tablicach przy wjeździe lub na visiticeland.com.

Vestmannaeyjar – wyspa Heimaey

Archipelag Wysp Westmańskich to największa kolonia maskonurów na świecie – ptaki gniazdują na niemal każdej z kilkunastu wysp. Na Heimaey, jedynej zamieszkanej, najlepszym punktem jest cypel Stórhöfði na południu wyspy, gdzie stoi niewielka czatownia z widokiem na zbocza pełne nor. Maskonury widać też z łodzi opływających wyspę.

Na Heimaey kursuje prom Herjólfur z portu Landeyjahöfn na południowym wybrzeżu (ok. 35–45 minut rejsu; zimą i przy złej pogodzie kursy bywają przenoszone do dalszego Þorlákshöfn). Na wyspie zobaczysz też wulkan Eldfell, który w 1973 roku wybuchł tuż obok miasteczka – o tym w artykule wulkany na Islandii. W Heimaey działa również prowadzony przez Sea Life Trust ośrodek z sanktuarium dla bieług i szpitalikiem dla maskonurów.

Ingólfshöfði (południowy wschód)

Przylądek między Skaftafell a laguną Jökulsárlón to rezerwat, do którego dociera się wyłącznie z przewodnikiem: najpierw ok. 25 minut przyczepą ciągniętą przez traktor przez płycizny i piaski, potem spacer po cyplu wśród maskonurów, wydrzyków i innych ptaków morskich. Wycieczka trwa łącznie ok. 2,5 godziny i odbywa się mniej więcej od 20 maja do 20 sierpnia. Orientacyjnie kosztuje ok. 13 000–15 000 ISK (ok. 415–480 zł) od osoby – sprawdź aktualną cenę przy rezerwacji.

Grímsey (północ)

Mała wyspa ok. 40 km od północnego wybrzeża, przez którą przebiega koło podbiegunowe. Maskonurów jest tu wyjątkowo dużo, a przy okazji można „przekroczyć” koło podbiegunowe. Na Grímsey płynie prom z Dalvíku (ok. 3 godziny w jedną stronę) albo leci się małym samolotem z Akureyri. To wyprawa na cały dzień, ale dla miłośników ptaków jedna z najciekawszych na Islandii.

Inne miejsca

• Wyspa Drangey w fiordzie Skagafjörður – stroma skała pełna ptaków, na którą pływają rejsy z przewodnikiem (z wejściem na szczyt po linach i schodach).
• Wyspy na fiordzie Breiðafjörður – maskonury widać z promu Baldur i z rejsów po wysepkach koło Stykkishólmuru.
• Na Lundey w zatoce Skjálfandi pod Húsavíkiem pływają rejsy łączone z obserwacją wielorybów.

Rejs do maskonurów z Reykjavíku

Jeśli nocujesz w stolicy i nie planujesz objazdu wyspy, najprostszą opcją jest rejs ze Starego Portu (Old Harbour). Łodzie płyną do małych wysepek Akurey i Lundey w zatoce Faxaflói – dosłownie 15–20 minut od nabrzeża. Na wyspy się nie wchodzi; łódź podpływa blisko brzegu, a maskonury siedzą na zboczach i krążą wokół na wodzie.

Rodzaj rejsu	Czas	Cena dorosły (stan na 2026)	Dla kogo
Klasyczny statek	ok. 1 h	ok. 8300 ISK (ok. 265 zł)	rodziny z małymi dziećmi, osoby wrażliwe na kołysanie
Łódź RIB (premium)	ok. 1 h	ok. 12 450 ISK (ok. 400 zł)	mniejsze grupy (ok. 12 osób), bliżej brzegu, więcej emocji
Combo: wieloryby + maskonury	ok. 3–6 h (dwa rejsy)	orientacyjnie 20 000–25 000 ISK (ok. 640–800 zł)	gdy chcesz zobaczyć oba w jeden dzień

Ceny podane na przykładzie największego operatora w porcie (Elding). Dzieci 7–15 lat płacą zwykle połowę ceny rejsu klasycznego, młodsze płyną za darmo; na łodzie RIB wpuszcza się dopiero ok. 10-latków. Większość firm nie oferuje dojazdu z hotelu – do portu z centrum dojdziesz pieszo w kilkanaście minut.

Najwygodniej zarezerwować rejs do maskonurów z Reykjavíku z wyprzedzeniem, zwłaszcza w lipcu, kiedy popołudniowe kursy szybko się zapełniają. Godzinny rejs to dobry pomysł na wolne popołudnie – inne propozycje na krótkie wypady znajdziesz w zestawieniu wycieczki z Reykjavíku.

Maskonury i wieloryby jednego dnia

Sezon maskonurów pokrywa się z najlepszym okresem na obserwację wielorybów, dlatego wielu operatorów sprzedaje rejsy łączone. W Reykjavíku zwykle oznacza to dwa osobne rejsy tego samego dnia albo dłuższy rejs z postojem przy wysepkach. W Húsavíku na północy łodzie w drodze na łowiska humbaków opływają wysepkę Lundey, gdzie gniazdują tysiące maskonurów – taki rejs trwa ok. 3,5 godziny. Więcej o gatunkach, cenach i najlepszych portach w artykule wieloryby na Islandii.

Jak się zachowywać w kolonii maskonurów?

Maskonury bywają zaskakująco ufne, ale to wciąż dzikie ptaki w trakcie lęgów. Kilka zasad:

• Nie schodź ze ścieżek i nie wchodź na trawiaste zbocza. Pod darnią są nory – jeden nieostrożny krok może je zawalić razem z jajem lub pisklęciem.
• Zachowaj dystans – jeśli ptak odchodzi, odlatuje albo przestaje karmić młode, jesteś za blisko. Najlepsze zdjęcia powstają, gdy usiądziesz spokojnie i pozwolisz ptakom podejść.
• Nie karm ptaków i nie zostawiaj jedzenia.
• Nie używaj drona przy kolonii. Ptaki traktują go jak drapieżnika i w panice opuszczają gniazda. W wielu rezerwatach loty są zakazane bez zezwolenia.
• Szanuj zamknięcia – tablice na Dyrhólaey czy w innych rezerwatach nie są przypadkowe.
• Nie wyciągaj piskląt z nor dla zdjęcia – zdarza się to częściej, niż można by przypuszczać.

Jak fotografować maskonury?

• Obiektyw: z lądu najlepiej teleobiektyw 200–600 mm. W Hafnarhólmi i na Látrabjargu wystarczy nawet 100–200 mm, a smartfon da radę przy ptakach siedzących tuż przy barierce.
• Czas naświetlania: dla siedzących ptaków 1/500–1/1000 s, dla lotu i lądowania 1/2000–1/3200 s. Ustaw autofokus ciągły (AF-C) i tryb seryjny.
• Z łodzi: zapomnij o statywie – kołysanie wymaga krótkich czasów. Łap ostrość na oku ptaka i rób serie.
• Światło: najpiękniejsze wieczorem, w czerwcu nawet po 22:00. W pochmurny dzień miękkie światło dobrze oddaje kolory dzioba.
• Kadr: szukaj ptaków z rybami w dziobie (czerwiec–lipiec) i momentów lądowania. Tło z morzem lub zielonym zboczem wygląda lepiej niż tło z ludźmi na ścieżce.
• Ochrona sprzętu: na RIB-ie i na klifach przyda się wodoodporny pokrowiec – słona mgiełka szybko osiada na obiektywie.

Pysjur, czyli ratowanie młodych maskonurów na Heimaey

Pod koniec sierpnia i we wrześniu młode maskonury, po islandzku pysjur (l.poj. pysja), opuszczają nory i nocą po raz pierwszy lecą w stronę morza. Kierują się światłem księżyca odbitym od wody – a w miasteczku Heimaey mylą je latarnie i oświetlone okna. Zdezorientowane ptaki lądują na ulicach, w ogródkach i portowych zakamarkach, gdzie grożą im koty, samochody i głód.

Dlatego od dziesięcioleci mieszkańcy Wysp Westmańskich, zwłaszcza dzieci, w sezonie wychodzą wieczorami z latarkami i kartonowymi pudłami na tzw. patrol pysjur. Złapane ptaki są ważone i liczone, a następnego dnia wypuszczane z plaży lub ze skał – często podrzuca się je lekko w powietrze nad wodą. W sezonie ratuje się w ten sposób kilka tysięcy pisklaków. Osłabione, zabrudzone lub zbyt lekkie trafiają do szpitalika prowadzonego przez Sea Life Trust w Heimaey.

Turyści mogą przyłączyć się do patrolu – wystarczy nocować na wyspie w drugiej połowie sierpnia lub na początku września. Zasady: ptaka bierz delikatnie, trzymając skrzydła przy tułowiu, wkładaj do kartonu z otworami i oddaj w punkcie zbiorczym lub wypuść zgodnie z instrukcjami miejscowych.

Dlaczego islandzkich maskonurów ubywa?

Według badań islandzkiego ornitologa Erpura Snæra Hansena populacja maskonurów na Islandii zmniejszyła się o ok. 70% od połowy lat 90. Na islandzkiej czerwonej liście ptaków z 2025 roku maskonur ma status gatunku krytycznie zagrożonego (CR), na liście europejskiej – zagrożonego, a w skali świata – narażonego na wyginięcie (VU). Najsilniejszy spadek odnotowano na południu kraju i na Wyspach Westmańskich.

Główne przyczyny:

• Brak pożywienia – ocieplenie wód u wybrzeży Islandii zmieniło rozmieszczenie dobijaków i innych małych ryb. Rodzice nie są w stanie wykarmić piskląt i w wielu latach w niektórych koloniach niemal wszystkie młode giną z głodu.
• Zmiany klimatu i sztormy – coraz częstsze zimowe sztormy na Atlantyku zabijają osłabione dorosłe ptaki.
• Polowania – na Islandii wciąż poluje się na maskonury w ograniczonym zakresie (krótki sezon latem, w części regionów zawieszony), choć przy obecnym tempie spadku naukowcy apelują o całkowitą rezygnację.
• Zanieczyszczenia i przyłów w sieciach rybackich.

Dlaczego nie warto jeść maskonura

W niektórych restauracjach, szczególnie w Reykjavíku, w menu wciąż można trafić na wędzonego lub pieczonego maskonura (lundi), reklamowanego jako tradycyjny islandzki przysmak. Dawniej mięso tych ptaków rzeczywiście było ważnym źródłem pożywienia w nadmorskich osadach, a polowanie z siecią na długim drągu (háfur) to część lokalnej tradycji.

Dziś jednak większość porcji zamawiają turyści, a nie Islandczycy. Przy gatunku krytycznie zagrożonym w skali kraju każdy upolowany ptak ma znaczenie, dlatego najlepsze, co możesz zrobić, to po prostu go nie zamawiać – podobnie jak mięsa wielorybów. Mniejszy popyt to mniej powodów do polowań.

Praktyczne wskazówki

• Ubierz się ciepło nawet w lipcu – na klifach i na wodzie wieje, a temperatura często nie przekracza 10–12°C. Przydadzą się czapka i rękawiczki.
• Lornetka bardzo się przydaje, szczególnie na rejsach i na Dyrhólaey.
• Rejs z Reykjavíku rezerwuj na pierwsze dni pobytu – przy wysokiej fali bywa odwoływany, a wtedy można przełożyć go na inny dzień.
• Planując objazd wyspy, połącz maskonury z innymi atrakcjami: Dyrhólaey z Víkiem, Ingólfshöfði z Jökulsárlón, Borgarfjörður eystri z fiordami wschodnimi. Pomysły na trasę znajdziesz w artykułach atrakcje Islandii i wycieczka na Islandię.